Evde Öz Kaynaktan Organik Gübre Üretme Yöntemleri

Mutfakta biriken kabukları çöpe atarken içimin sızlaması yıllar önce başladı. Bir sabah kahvemi demledikten sonra telveyi lavaboya dökerken durdum ve "bu koyu renkli, mis gibi kokan şey neden bitkilerime gitmiyor?" diye düşündüm. O günden sonra evde gübre yapımı benim için bir hobiden çok, bahçemin yakıtını kendi mutfağımdan çıkarma alışkanlığına dönüştü. Balkonumdaki fesleğenden domates saksılarına kadar her şey bu ev yapımı karışımlarla besleniyor ve dürüst olmak gerekirse marketten aldığım hazır gübrelerle aramda hiçbir fark görmüyorum.

Bu yazıda kendi denediğim, işe yaradığını gözümle gördüğüm yöntemleri sırayla anlatacağım. Yeni başlıyorsanız hepsini birden yapmayın; ilk hafta sadece kahve telvesiyle başlayın, gerisi kendiliğinden gelir.

Neden ev atığından gübre?

Bitkinin toprakta aradığı üç ana besin var: azot (yeşil aksam, yaprak), fosfor (kök ve çiçek), potasyum (meyve ve genel dayanıklılık). Mutfağımızdan çıkan atıkların çoğu bunlardan en az birini içeriyor. Yumurta kabuğu kalsiyum deposu, muz kabuğu potasyum açısından cömert, kahve telvesi ise azot tarafında güçlü. Toprağınızın yapısını nasıl hazırladığınızı anlattığım bölümü okuduysanız hatırlayacaksınız: iyi toprak canlıdır, ev yapımı gübreler o canlılığı besler.

Adım adım: mutfaktan saksıya

1. Kahve telvesini kurutun. Islak telveyi doğrudan saksıya koymak benim ilk hatamdı; yüzeyde küflendi. Şimdi telveyi bir tabağa ince tabaka hâlinde yayıp bir gün gölgede kurutuyorum. Kuruduktan sonra bir saksıya bir yemek kaşığı yeterli. Toprağın üst 2-3 santimine karıştırın, üstüne serpip bırakmayın. Ayda bir kez uygulamak ideal. Gül, ortanca, çilek gibi hafif asidik toprak sevenler telveden özellikle memnun.
2. Yumurta kabuklarını toz hâline getirin. Kabukları önce sıcak suyla çalkalayıp içindeki zarı ve albümini temizliyorum, yoksa koku yapıyor. Sonra pencere kenarında kuruttuğum kabukları bir kavanozda topluyorum. Kavanoz dolunca havanda ya da eski bir kahve değirmeninde toz ediyorum. Bütün kabuk parçaları toprakta yıllarca çözünmez; iş toz hâline gelmesinde. Bir orta boy saksıya bir çay kaşığı toz kabuk, özellikle domates ve biberde çiçek burnu çürüklüğüne karşı iyi bir kalsiyum takviyesi.
3. Muz kabuğu suyu hazırlayın. İki muz kabuğunu doğrayıp bir litre suya atıyorum, kapağını gevşek kapatıp iki gün oda sıcaklığında bekletiyorum. Süzdüğüm suyu bire bir oranında normal suyla seyreltip sulama suyu olarak kullanıyorum. Kabukları da atmıyorum, doğrayıp toprağın altına gömüyorum. Çiçek dönemine giren bitkilerde iki haftada bir uyguluyorum.
4. Sebze kabuklarından mutfak kompostu kurun. Kapaklı, delikli bir plastik kova yeterli. Alta bir tutam kuru yaprak ya da karton parçası, üstüne sebze kabukları, sonra tekrar kuru malzeme. Kuralım basit: bir ölçü yaş (kabuk, çay posası), iki ölçü kuru (karton, kuru yaprak, talaş). Haftada bir karıştırıyorum. Balkon koşullarında iki-üç ayda toprak kokan, koyu renkli bir malzeme elde ediyorum. Bunu saksı toprağına hacmin beşte biri oranında karıştırıyorum.
5. Pirinç ve makarna suyunu soğutup kullanın. Tuzsuz haşlama suyunu (tuz varsa dökün, tuz bitkiye zarar verir) soğuduktan sonra sulama suyuna katıyorum. İçindeki nişasta topraktaki faydalı mikroorganizmaları besliyor. Haftada bir kez fazlasıyla yeterli.
6. Yeşil yaprak çayı yapın. Bahçede biriken taze otları, ısırgan varsa özellikle onu, bir kovada suyla iki hafta beklettiğinizde azot yüklü bir sıvı elde ediyorsunuz. Kokusu ağırdır, o yüzden balkonun uzak köşesinde kapağı kapalı tutuyorum. Onda bir oranında seyreltmeden kullanmayın, yakar.

Hangi atık neye iyi?

Sık yapılan hatalar