Mutfakta bir tutam nane ya da iki yaprak fesleğen gerektiğinde markete koşmayı bıraktığım günü hatırlıyorum. Balkonda üç saksı vardı; biri naneydi, biri fesleğen, biri de kekik. O günden beri bu üçlüyü hiç eksik etmedim, çünkü aromatik otlar yetiştirme işi sebze yetiştirmekten çok daha affedicidir. Domates gibi nazlı değiller, birkaç haftada elle tutulur sonuç veriyorlar ve en önemlisi, her sulamada mutfağınıza kokusu geliyor.
Bu üç otun karakteri birbirinden çok farklı. Nane yayılmacı ve suya doymuyor, fesleğen sıcak ve güneş seviyor, kekik ise kurak toprakta daha lezzetli oluyor. Aşağıda kendi denemelerimden çıkardığım sırayı adım adım anlatıyorum.
İlk yılımda hepsini aynı geniş kasaya ektim; nane iki ayda diğerlerinin kökünü boğdu. Öğrendiğim ders şu: naneye mutlaka kendi saksısını verin. En az 20-25 cm çapında, derin olmasına gerek yok çünkü kökleri yana doğru koşar. Fesleğen için 15-20 cm çapında ve biraz derin bir saksı yeterli. Kekik ise sığ ve geniş kaplarda, hatta yayvan bir taş saksıda çok mutlu oluyor.
Yerleşim konusunda pencere ve balkon bahçeciliği için yazdığım notlar burada da geçerli: fesleğeni günün en güneşli köşesine, kekiği onun yanına, naneyi ise yarım gölge alan bir kenara koyun. Nane öğleden sonra doğrudan güneşte yaprak yakıyor.
Ben üçü için tek bir harç hazırlıyorum, sonra kekiğinkine fazladan kum ekliyorum:
Kekik saksısına bir ölçek daha kum katıyorum, çünkü suyu hemen boşaltan toprakta aroması yoğunlaşıyor. Toprak seçimi ve hazırlama konusunda ayrıntılı anlattığım yöntemi burada da uyguluyorum: saksı dibine kesinlikle delik, dibe bir parmak kalınlığında iri çakıl.
Yeni başlıyorsanız tavsiyem şu şekilde bölmek:
| Bitki | Nasıl başlanır | İlk hasat |
|---|---|---|
| Fesleğen | Tohum (çok kolay çimlenir) | 6-8 hafta |
| Nane | Fide veya köklü dal (tohumu yavaş) | 4-5 hafta |
| Kekik | Fide (tohumu çok sabır ister) | 2-3 ay |
Fesleğen tohumunu 0,5 cm derine, hafif nemli toprağa serpip üstünü elekle toprakla kapatıyorum. 20-25 derecede bir haftada çıkıyor. Nane için en sevdiğim yöntem ise çelikleme: pazardan aldığım taze nane demetinden kalın bir dalı seçip alt yapraklarını sıyırıyorum, bir bardak suda 7-10 gün bekletiyorum. Beyaz kökler çıkınca saksıya alıyorum. Bedava nane, üstelik tutma oranı yüksek.
Bu üçlüde en çok hata yapılan yer burası. Hepsine aynı sıklıkta su verirseniz biri kurur, biri çürür. Benim düzenim:
Fesleğen 15 cm boya geldiğinde tepe filizini iki yaprak üstünden koparıyorum. Kesilen yerden iki yeni kol çıkıyor, bitki çalılaşıyor. Bunu yapmazsanız fesleğen tek bir sırık gibi uzayıp çiçek açıyor, çiçek açtığı an yapraklar sertleşip acılaşıyor. Çiçek tomurcuğunu gördüğüm anda koparıyorum.
Nanede de aynı mantık geçerli. Nanenin sürgünlerini dipten değil, orta boydan makasla kesiyorum. Kekiği ise asla dipten budamıyorum; odunlaşmış kısmı kesmek yerine yumuşak yeşil uçlardan alıyorum.
En lezzetli hasat, sabah güneş yükselmeden yapılan hasattır; uçucu yağlar o saatte en yoğun. Bir seferde bitkinin üçte birinden fazlasını almayın. Fazla gelen nane ve kekiği ince bir tülbente sarıp gölgede, havalanan bir yerde kurutuyorum. Fesleğen kurutmaya pek gelmiyor, onun yerine yaprakları zeytinyağıyla ezip buz kalıbına doldurup dondurucuya atıyorum — kış ortasında makarna sosuna atınca yazdan bir kaşık gibi oluyor.