Balkonumda ilk domatesi bahçe torbasında yetiştirdiğimde, torbayı bahçeden kürekle aldığım toprakla doldurmuştum. İki hafta sonra toprak taş gibi sertleşti, su yüzeyde birikip kenarlardan aktı, kökler nefes alamadı. O domatesten tek meyve alamadım ama çok şey öğrendim: torbadaki toprak, bahçedeki toprakla aynı şey değildir. Sınırlı hacimde, sınırlı kök alanında yaşayan bir bitki için toprağı adeta yeniden kurmak gerekiyor.
Aşağıda kendi denemelerimden çıkardığım, yeni başlayan biri için yeterli olacak bir yol haritası var.
Karışımı hazırlarken kafamda hep şu dört madde var:
Torbayı doğru seçin. Kalın keçe (feltre) bahçe torbaları benim favorim; hava geçiriyor, kökler kenarda dolanıp kendini boğmuyor. Plastik torbalarda mutlaka altta ve yanlarda delik olmalı. Hacim konusunda cimrilik yapmayın: marul ve maydanoz için 10 litre yeterli, domates ve biber için en az 20-30 litre, patates için 40 litre üzeri düşünün. İlk yılımda 5 litrelik torbalarda domates denedim, bitki sürekli susuz kaldı.
Bahçe toprağını tek başına kullanmayın. Kullanacaksanız karışımın en fazla üçte biri olsun. Bahçe toprağı torbada sulama ile birlikte sıkışır, kil oranı yüksekse tuğlaya döner. Toprak seçimi ve hazırlanmasıyla ilgili genel mantık tarhta işe yarar; torbada kurallar biraz daha katıdır.
Karışımı üç bileşen üzerine kurun. Benim yıllardır bozmadığım oran şöyle:
| Bileşen | Oran | Görevi |
|---|---|---|
| Torf veya kokopit (hindistan cevizi lifi) | %40 | Su tutar, hafiflik verir |
| Olgunlaşmış kompost veya solucan gübresi | %30 | Besin ve mikroorganizma sağlar |
| Perlit, iri kum veya pomza | %30 | Havalandırma ve drenaj |
Kokopiti tercih ediyorum çünkü sıkıştırılmış briket halinde satılıyor, suda açılıyor ve torf gibi kuruduğunda suyu itmiyor. Perlit yerine bulduğumda ince pomza kullanıyorum, daha uzun ömürlü.
Kuru karıştırın, sonra nemlendirin. Geniş bir leğende veya branda üzerinde bileşenleri kuru kuruya karıştırıp sonra el ile sıktığınızda topak yapıp dağılacak kıvama gelene kadar su ekleyin. Sıktığınızda su damlıyorsa fazla ıslak demektir.
Torbayı doldurun ama tepeleme değil. Üstte 3-4 parmak boşluk bırakın; sulamada su taşmasın, sonradan malç veya gübre ekleyebilin. Toprağı bastırmayın, sadece torbayı yere hafifçe vurup oturtun.
Altına destek koyun. Torbayı doğrudan beton zemine oturtmayın. Yaz güneşinde beton ısınır, kök bölgesi kavrulur. İki tuğla veya bir ahşap ızgara üzerine alın; hem serin kalır hem su rahat akar.
Üstüne malç serin. Ekimden sonra 2 cm kalınlığında kuru saman, işlenmemiş ağaç kabuğu veya kuru yaprak serdiğimde sulama sıklığım neredeyse yarıya düştü. Balkonda bahçecilik yapıyorsanız bu tek hamle en çok işinizi kolaylaştıran şey olur.
Besini zamanla takviye edin. Torba toprağı, her sulamada besin kaybeder. Dördüncü haftadan itibaren iki-üç haftada bir sıvı gübre veya solucan gübresi çayı veriyorum. Sebze yetiştiriyorsanız çiçek dönemi başladığında dozu artırmak gerekir.
Bahçe torbaları, avlusu olmayan herkes için gerçek bir kapı